Sciensano
Volksgezondheid & Surveillance
Zorginfecties & Antimicrobiële Resistentie (NSIH)

NSIH

  -Over
  -Aankondigingen
  -Symposium
  -Tevredenheidsenquête
  -Contact

Ziekenhuizen

 Infecties

  -Bloedstroominfecties
  -Clostridium difficile
  -Postoperatieve wondinfecties
  -Intensieve zorgen

 Antimicrobiële resistentie

  -AMR/BMR (MRSA, MRGN, VRE)
  -EARS-net BE

 Andere

  -Gebruik van antimicrobiële middelen
  -Handhygiëne
  -Kwaliteitsindicatoren
  -ECDC PPS
  -OST

Chronische zorginstellingen

  -Infecties, antimicrobieel gebruik en resistentie


Registratie tools

-Welke tool voor welke registratie?
-Healthdata
-NSIHwin
-NSIHweb1
-NSIHweb2


NL | FR
Inleiding | Doelstelling | Deelname | Download | Contact

Nationale surveillance van antimicrobiële resistentie (AMR)

Inleiding

Antibiotica behoren tot de belangrijkste levensreddende medicijnen, maar onnodig en incorrect gebruik vermindert hun werkzaamheid in de behandeling van infecties. Sommige bacteriën zijn resistent tegen bepaalde antibiotica geworden of hebben manieren gevonden om hen actief af te breken.

De dienst ďZorginfecties en antibioticaresistentieĒ (NSIH) van Sciensano organiseert, verzamelt en analyseert surveillancegegevens over antimicrobiële resistentie (AMR) in Belgische ziekenhuizen.

Deze surveillance bestaat uit drie luiken:

  • 1) De surveillance van meticilline resistente Staphylococcus aureus (MRSA)

Staphylococcus aureus (S. aureus) is een gram-positieve bacterie die bij de mens frequent op de huid en in de neus gevonden wordt. Wanneer deze bacterie ongevoelig (resistent) wordt voor de behandeling met bepaalde antibiotica, waaronder meticilline, spreken we van meticilline resistente Staphylococcus aureus of kortweg MRSA.

MRSA is een van de zogenaamde ziekenhuisbacteriën die sinds 1994 door Sciensano in acute ziekenhuizen wordt opgevolgd. Aanvankelijk was deelname aan deze surveillance vrijwillig, maar sinds 2006 is ze verplicht.

  • 2) De surveillance van multiresistente gram-negatieve bacteriën (MRGN)

België wordt, net zoals andere Europese landen, geconfronteerd met de snelle opkomst van multiresistente gram-negatieve bacteriën. Deze bacteriën (o.a. Escherichia coli en Klebsiella pneumoniae) zijn voornamelijk kiemen die bij de mens in de darm voorkomen en die vooral bij ernstig zieke patiënten infecties kunnen veroorzaken.

Via verschillende mechanismen kunnen deze gram-negatieve ongevoelig (resistent) worden tegen verschillende antibioticaklassen. De meest voorkomende resistentiemechanisme is de productie van enzymen, zoals extended spectrum bèta-lactamasen (ESBL) en carbapenemasen. Bacteriën die ESBL produceren zijn resistent tegen alle bèta-lactam-antibiotica, maar niet tegen carbapenems. Carbapenemaseproducerende bacteriën (CPE) zijn dan weer resistent tegen antibiotica van de groep met carbapenems.

In 2000 startte de afdeling Epidemiologie van Sciensano in nauwe samenwerking met het Nationaal Referentiecentrum (UCL, Mont-Godinne) de epidemiologische surveillance van resistente gram-negatieve bacteriën in Belgische ziekenhuizen. Sinds 2014 moeten alle acute ziekenhuizen verplicht aan deze surveillance deelnemen (Koninklijk Besluit van 8 januari 2015).

  • 3) De surveillance van vancomycine of linezolid resistente enterokokken (VRE)

Enterokokken behoren tot de normale darmflora van de mens. Er bestaan verschillende enterokokken, maar enkel een klein deel veroorzaakt infecties bij de mens. Meestal ontstaan infecties bij immuungecompromitteerde of ernstig zieke patiŽnten (langduring ziekenhuisverblijf, recente antibioticabehandelingen,...). De belangrijkste infecties die deze gram-positieve bacteriën kunnen veroorzaken, zijn urineweginfecties, wondinfecties, infecties in de buik, bloedbaaninfecties en endocarditis. Het overgrote deel van de enterokokkeninfecties in ziekenhuizen wordt veroorzaakt door Enterococcus faecium en Enterococcus faecalis.

Vancomycine resistente enterokokken (VRE) zijn enterokokken die resistent zijn tegen de antibiotica behorende tot de groep van de glycopeptiden (vancomycine, teicoplanine). De resistentie wordt in de hand gewerkt door het gebruik van glycopeptiden ter behandeling van meticilline resistente Staphylococcus aureus (MRSA).

Vancomycine resistentie leidt tot een verhoogde aantal ziekenhuisinfecties met een verhoogde morbiditeit en mortaliteit, en bijgevolg ook een verlengde ziekenhuisopname en hogere kosten, tot gevolg. Sedert enkele jaren nemen het aantal meldingen met VRE uitbraken in ziekenhuizen toe.

Sinds 2014 maakt de VRE surveillance deel uit van de vier optionele surveilllanceprogrammaís, waaruit acute Belgische ziekenhuizen één moeten kiezen om aan deel te nemen (Koninklijk Besluit van 8 januari 2015).


Contact

Katrien Latour
+32 (0)2 642 57 62
katrien.latour@sciensano.be


(KL20200109)

O Sciensano - OD Volksgezondheid & surveillance - Zorginfecties & antimicrobiŽle resistentie (NSIH) Juliette Wytsmanstraat 14, 1050 Brussel - BelgiŽ; Tel.: +32 (0)2 642 51 11 Fax: +32 (0)2 642 54 10 N